Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
Soğuk bir dünyada, bütün saatler donmaya başlamış.
Güneş, bütün yönleri silen tipi ve fırtınalar arasında gelip gitmiş.
Bu dünyada, bir ateş yaşamış
ve bu ateşin içinde, iki âşık bir yuva bulmuş.
Katia ve Maurice Krafft, muhtemelen dünyadaki
en aktif volkanları gözlemlemiş volkanolog çift.
KATIA & MAURICE KRAFFT'IN DERİN ARŞİVLERİNDEN
Size Maurice ve Katia Krafft ile mutlu bir Paskalya diliyorum.
Merhaba.
BAŞ ROLLERDE KATIA KRAFFT
Dünyanın en büyük volkanoloğu Katia Krafft adında minyon bir kadın.
VE MAURICE KRAFFT
Bak Stephane. Çoğu volkan levhalar arasındaki sınırlarda.
AYRICA
VE DAHASI
KAMERAMANLAR KATIA & MAURICE KRAFFT
VE DOSTLARI
Bu görüntüleri görmeniz
ve bu lav girdabına kapılmanız çok önemli.
-Maurice? -Merhaba!
Merhaba dostum, nasılsın?
Tamam.
Pekâlâ, volkan hazır, bizi bekliyor!
Evet.
Tamam.
Katia?
Bu Katia ve bu da Maurice.
Tarih, 2 Haziran 1991. Yarın son günleri olacak.
Arkalarında numuneler bırakacaklar.
Sözcükler.
Yüzlerce saatlik görüntü.
Binlerce fotoğraf.
Ve bir milyon tane soru.
Taşların üzerindeyken, ne hakkında konuşuyorsunuz?
Katia sadece yemekten bahsediyor. Onun ilgi alanı o!
Dünyada volkanolog çift çok mu?
Başka var mı bilmiyorum.
Volkanolog çift mi? Çok nadir.
Volkanolog aktif volkanları araştıran kişiye denir.
Başka olduğunu sanmıyorum. Ya da belki biz tanımıyoruz.
Varsa da acırım.
Volkanologların birlikte yaşaması zor. Çok volkanik!
Çok sık patlarız!
Geçen gün aktif bir koninin üzerine koştu.
-Mauna Loa. -Soğuyordu,
o yüzden de çatlaklar küçük bir koni oluşturuyordu.
-Ne yaptı? Bir deliğe düştü! -Beni kendisi itti!
On dokuz yıl önce tanışmışlardı.
1966'da.
Bu ilk karşılaşmanın kesin bir hikâyesi yok
ve filizlenen aşklarının görsel kaydı da çok az.
Bu fotoğraf var.
Ve birkaç yıl sonrasından bu toz pembe anlar.
Katia ve Maurice'in hikâyesinin bazı kısımları zamana yenik düşmüş.
Aşkta olduğu gibi, gizemler var.
İnsan bildiğine âşık olur.
Bilmediğine ise deli divane.
Bir hikâyede, Katia ve Maurice Strasbourg Üniversitesi'nde
şans eseri bir bankta tanışıyor.
Haroun Tazieff, sanırım onu tanıyorsunuz. Daha yeni bir filmi çıktı.
Bir diğerinde, ünlü volkanolog Haroun Tazieff'in filminde tanışırlar.
En detaylı hikâye, bir kafedeki kör randevu.
İlk aşkları üzerinden bağ kurarlar, Etna Dağı ve Stromboli Dağı.
Ele avuca sığmaz kızların okuluna gönderilmiş bir asi olan Katia,
ailesini, İtalya'nın volkanlarını görmeye gitmeye ikna eder.
Lav akıntılı ve püskürmeli ilk patlamam Etna Dağı'ndaydı.
Bu taş dünyası, bu mineral dünyası...
Lav, akşamları aktığında çok güzel görünüyor.
Bu canlı diyarı görüşüme dair ilk izlenimim,
hayal ettiklerimi ve okuduklarımı doğruladı.
Yedi yaşımdayken babamla Stromboli'ye gittim ve beni çok etkiledi.
Toprak her zaman ilgimi çekmiştir. Bazı günler dinozor çağında yaşıyor,
bazı günler trilobitlerle oluyordum. Çocukken buna tutkundum.
Maurice 19 yaşındayken Stromboli'ye dönecek,
aynı anda hem coşkun hem yalnız hissedecektir.
Katia bu yalnızlığı anlamaktadır. Onda da vardır.
Alsas'ın savaş sonrası döküntülerinin arasında büyüyünce,
dünya onlara güvensiz, belirsiz gelmiştir.
Doğal dünyanın gizemlerine sığınırlar.
PTERANODON YATAKLARI KUMTAŞI
Birbirlerinden sadece 20 kilometre uzakta hayal kurarlar.
ATLANTOSAURUS PERMİYEN
Vosges ve Ren fay hatları altlarında hafifçe kıpırdanmaktadır.
Bu versiyonun sonunda kafe kapanıyor ve yağmur başlıyor.
Birbirlerini hiç bırakmıyorlar.
19 Kasım 1967'de,
bir Birleşik Devletler uçağı bir zamanlar Fransız Hindiçini
olarak sömürgeleştirilen
Güney Vietnam sınırına iki MK-81 bombası atar.
Bir hafta sonra, Katia ve Maurice Paris'te savaş karşıtı protestolara katılır.
Ertesi gün, L'Humanité'nin ilk sayfasına çıkarlar.
Ancak insanın güç arayışları, Dünya'nın gücünün yanında
boş ve saçma gelmeye başlar.
Katia ile volkanolojiiye merak saldık
çünkü insanlık bizi hayal kırıklığına uğrattı.
Volkan insandan büyük olduğu için, ihtiyacımız olan bu diye düşündük.
İnsanın idrakinin ötesindeki bir şey.
Aynı zamanda levha tektoniği devrimi
ve volkanoloji alanı da biçimlenmektedir.
Levha tektoniği teorisinin
ve kıta kaymasının keşfi ve ispatlanması
fizik için atomun keşfedilmesi kadar önemlidir.
Her varsayımı, her efsaneyi yalayıp yutarlar.
Dünya arşivlerinde o ana dek toplanmış olan her şeyi.
Gerçekleri...
...parçaları...
...soruları.
Dünyayı neyin biçimlendirdiğini ve neyin değiştirdiğini merak ederler.
Yaklaşmayı arzuladıkları bu gizemlerdir.
İZLANDA 1968
Ancak yetecek hibe parası ve bağışlanmış bir arabayla,
Katia ve Maurice İzlanda'nın volkanlarını aramaya giderler.
Dostları Roland da yanlarındadır.
Katia jeokimya uzmanı, Maurice jeologdur.
Yalnızken, volkanları sadece hayal edebilirlerdi.
Birlikte, onlara ulaşabilirler.
Arabanın 27 kez bozulması hariç.
Sonra da parçalanması.
Ve Maurice'in kaynar suya girmesi.
Bir oyuncu Katia'nın yazdıklarını okuyor.
Ölçümlerimi bitiriyordum,
eser miktarda hidrojen sülfür ve biraz da hidroklorik asit.
Sonuçlardan memnun şekilde Maurice'e doğru yürüdüm.
Öylesi bir ilgiyle neye bakıyordu acaba?
Sağ bileğindeki deri bir soğan gibi soyuluyordu!
Evet, sağ bacağım sıcak çamurda yandı.
140 derece, benim için yeterince sıcak! Bu bir volkanolog vaftizi.
Azimle, sonraki birkaç yazı
ortak dostları Etna ve Stromboli'yi inceleyerek geçirirler.
Ayrıca yanlarında daha çok insan arkadaş getirirler.
Kendilerine L'Équipe Vulcain adını takarlar.
VULCAN TAKIMI
Tüplerin içine bu gazların numunelerini almak hassas bir iştir.
Bir sürü aksilik çıkar.
Yukarı pantolonlarla tırmanıp aşağı külotlarla iniyoruz.
Katia ve Maurice, elementlerin tuhaf simyasının,
bir patlamayı tetikleyen mineral, ısı, gaz ve zamanın birleşiminin peşindedir.
Dünya'nın kalbini attıran şey ne, diye sorarlar.
Kanını akıtan ne?
Araştırır, inceler ve sorgularlar.
Katia ve Maurice, gezegenin çok az kişinin bildiği sırlarını
öğrenmeye başlar.
Anlamak sevmenin diğer adıdır.
Bir kez bir patlama görünce, artık onsuz yaşayamazsınız
çünkü çok görkemli, çok güçlüdür.
O, bir hiç olma hissi.
Bu vahşi elementlerin içinde olmak.
1970'te, Katia ve Maurice Alsas'taki mütevazı bir törenle evlenirler.
Balayına, Atlantis'in gizli yeri olduğuna inanılan,
volkanik ada Santorini'ye giderler.
OTEL ATLANTİS
Katia ve Maurice çocuk sahibi olmamaya karar verirler.
"Bundan böyle hayat sadece volkanlar,
"volkanlar, volkanlar olacak" der Maurice.
Hayır, bu bir bilim kurgu filmi değil.
Bunlar, bir volkanın kenarında dans eden iki genç volkanolog.
İsimleri Katia ve Maurice Krafft.
MACERAYA ATILMAK
BUGÜN: İNSANLAR VE VOLKANLAR
Volkanik bomba mı? Bu ne demek?
Volkanik bomba, bir volkandan fırlayan, genellikle lav formunda olan kayadır.
En kolayı size göstermek olacak. Vulcano'dan bir bomba.
Ağır mı?
Birkaç ton olabiliyorlar ama bu sadece bir ya da iki kilo.
Yine de kafamıza gelse pek hoş olmaz!
Maurice Krafft, volkanların farklı kişilikleri var mı?
Onları sınıflandırmayı denediniz mi?
Volkan sınıflandırmaları yasaklanmalı.
Bir volkanı sınıflandıramazsınız. Her birinin kişiliği eşsizdir.
Kabalık etmek istemem
ama her şeyi sınıflandıran, bütün bir nesli kendi modellerini
kullanmaya zorlayanlar yaşlı sakallılar ve akademisyenler.
Bunun doğru bir tarafı yok.
Her volkanı ayrı ele almak
ve sınıflandırmaktan kaçınmak daha iyi.
Bu, gazları seçici olarak yavaşlatan bir ürün.
Cihaza gazlı bir karışım girdiğinde...
Genç bir alan olan volkanoloji, iki genç yıldız bulmuştu.
Getirdiğiniz bu numuneler çok güzel
ve renkli televizyonu olan izleyiciler için de çok renkli.
Kamera onları sever.
Onlar da kendi kameralarını sever.
Fotoğraf hatırlamanın, yeniden bakmanın,
volkanlarla geçirdikleri zamanı esnetmenin bir yoludur.
-Her yolculuğunuzu çekiyor musunuz? -Evet, onları bu şekilde gözlemliyoruz.
Daha sonra görselleri yeniden izleyip, üstünde çalışıyoruz
çünkü önünüzdeyken her şey çok hızlı oluyor.
Bu fotoğraf, Stromboli'den fırlatılan volkanik bombaların
kaçış yörüngelerini gösteriyor.
Bu ise, lavın Pele'nin saçı denilen cam yününe nasıl dönüştüğünü gösteriyor.
Bu çekim de levha tektoniği teorisini görselleştirmemize yardım ediyor.
Volkanoloji bir gözlem bilimi.
Ne kadar yaklaşırlarsa, o kadar görürler.
"Gezgin sanatçı volkanologlar" olarak mı görülüyorsunuz?
Amerikalılar bize freelance derdi.
Ama gezgin sanatçılara benzediğimiz doğru.
Volkan simsarları.
Biz Dünya'nın ritmiyle yaşarız. Sıradaki durağımıza Dünya karar verir.
Katia, marjinal bir hayat sürdüğünü düşünüyor musun?
Ben kesinlikle öyle düşünmüyorum.
Ancak meslektaşlarımızın bizi tuhaf tipler olarak gördüğüne şüphem yok.
Bir volkan uyandığı anda bu tuhaf tipler, büyüyen yerel arkadaş ağı
ve kraterlere insanın limitleri yettiğince hızlı ulaşmalarına yardımcı olan
rehberler tarafından bilgilendirilir.
Maurice ve Katia Nyiragongo yolculuğuna çıkarlar.
Ayrılan iki levhanın arasında duran bir volkan.
Onlara volkanolog dostları Jacques Durieux rehberlik ediyor.
Volkanın ağzına geldiğinizde, şimdi sırada
volkanın ağzına girmek vardır.
Yani aşağı inersiniz.
Çok yüksek değil, 300 metre. Ama taşlar çok kötü!
Her türlü fümerol geçti buradan, o yüzden güçlü değil.
Burası, iki hafta boyunca Maurice ve Katia'nın evi olacak.
Katia sonradan şöyle yazacaktır,
"Boşluğun kenarında yatarken, düşünüyoruz."
"Bu doğal hadise, amansız, bizi ürpertiyor."
Aniden, lav saniyeler içinde on metre aşağı iner.
Maurice, burada kalmamız delilik diyor.
Yine de...
...kalıyoruz.
Merak korkudan güçlü.
Katia ve Maurice sonunda bu kraterden sağ salim ve daha cesur olarak çıkacaklar.
Volkanlara çok yaklaşıyoruz. Bunu yapmak zor değil.
Bu türler, yani kırmızı volkanlar, dost canlısıdır.
Uçsuz bucaksız volkan sınıflandırma evreninde,
Krafftlar sonunda iki genel sınıf benimser.
Kırmızı...
...ve gri.
İnsanlar lav akışlarını hayal ederken, kırmızıları düşünür, onlar iyi olanlardır.
Bir de gri volkanlar vardır, katiller, patlayıcı olanlar.
Nyiragongo gibi kırmızı volkanlar tektonik levhalar birbirinden ayrıldığında
ve okyanus tabanındaki sıcak noktalarda oluşur.
Magma yükselir ve Dünya'nın hareketiyle açılan boşluğu doldurarak,
yeni kara oluşturur.
Kırmızı volkanlar bazalt içerir.
Taşkındır.
Ve sıcaklıkları 1.200 dereceye kadar ulaşabilir.
Bir kırmızı volkanın üstünde ölmek çok zordur.
Çünkü lav bir nehir gibi, daima bir vadiden akar.
Nereye gittiğini biliriz.
Belçika'da veya başka bir yerde yolda yürümekten farkı yoktur.
Bu doğru! Bu bir hesaplanmış risk meselesi.
Çok iyi değil. Genelde daha güzel yaparım.
Zamanla daha mı makul oldunuz, yoksa tam tersi mi?
-Farklı fikirlerimiz var. -Katia daha mı makul?
Bazı aptalca hataları artık yapmıyoruz.
Mesela kraterlere koşup
neler olabileceğini sonradan fark etmek gibi.
Yani artık daha makulüz diyebiliriz.
Hayır, sen öylesin!
Katia ve Maurice'in ayrıldığı noktalar vardır.
Katia kuş gibidir.
Maurice ise bir fok balığı.
Katia ayrıntılara, her şeyin birbiriyle bağlılığına ilgi duyar.
Maurice, eşsize, görkemliye.
İkisi de dünyayı inceler ama kendi belirgin yöntemleriyle.
Katia, fotoğraf makinesiyle, bir anı, bir kareyle yakalar.
Maurice hareketin peşindedir.
Her biri 24 kare olan, saniyelerce akış kaydetmenin.
Mümkün olan her çekimi yapmak ister çünkü gösteri kaybolabilir.
Ama bu yüzden dolaşır...
...ve dolaşır...
...ve dolaşır.
Katia'nın en büyük korkusu onu gözden kaybetmek...
...ve bir daha görememektir.
Bu bir volkanolog tuzağı. Eğer yer çökerse,
lava düşersiniz, biraz kıvılcım çıkar,
volkanolog için oyun biter.
Sürpriz bir telgraf Katia ve Maurice'i Nyiragongo'ya çağırır,
dört yıl önce tanıştıkları sevgili volkanlarına.
ACELE TELGRAF - 10 OCAK, 10.00
NYIRAGONGO LAV GÖLÜ ÇEVREYE BOŞALDI -
GOMA ŞEHRİNİ TEHDİT EDİYOR - STOP.
Çok mülayim görünen Nyiragongo, içinde delik olan bir küvet gibi
birkaç dakikada çevreye ölüm saçarak boşalmıştır.
Katia ve Maurice böyle bir yıkımın mümkün olduğunu biliyordur.
Ama bunu ilk kez birinci ağızdan deneyimliyorlardır.
Lav akıntıları çok, çok hızlıymış.
Muhtemelen saatte 60-70 kilometre hızla akıyorlarmış.
Ve bu sabah saatlerinde, herkes pazara gitmek üzere
yoldayken olmuş.
Yaklaşık 100 kişinin lav akıntısına yenik düştüğünü sanıyoruz.
Çok olağandışı bir patlama.
Bunlar fil vücutlarının mükemmel izleri.
Lavda hortum ve kuyruğun bile izi çıkmış.
Hiçbir bilimsel araştırma onları böylesi bir şoka hazırlayamazdı.
Efsane dili daha münasip geliyor.
Şeytanın kazanında, cehennemin kapısındadırlar.
Ya da Goma'daki dostlarının anlattığı hikâyelere göre,
volkanın savaşan ruhlarının arasında kalmışlardır.
Yukarıdan bakınca nasıl göründüğümüzü hayal ediyorum.
Dev canavarın arkasına tırmanan bir sıra gülünç, minik karınca,
bir de küstahça diyorlar ki,
"Sana, seni anlamak için tırmanıyorum,
"bin yıllık sırlarını senden söküp alacağım ki,
"bilim ilerlesin!"
İnsanın hırsı ve kibri ne kadar büyük?
Bu güce tanıklık etmeye çalışıyoruz
ama insan gözü jeolojik zamanda göremiyor.
Bir volkanınkine kıyasla, hayatımız göz açıp kapayana kadar geçiyor.
Konu bilimsel keşiflere gelince,
mesela volkanlar nasıl işler ya da Dünya neden sıcaktır gibi,
hemen hemen her şey bilinmezdir. Neredeyse hiçbir şey bilmiyoruz.
Katia ve Maurice için,
bilinmeyen korkulacak bir şey değildir. Üstüne gidilecek bir şeydir.
Volkanın tam göbeğine yaklaşmak istiyorum.
Bu beni bir gün öldürecek ama bundan rahatsız olmuyorum.
Ölümle flört ettiğimden değil ama o anda,
umurumda olmaz.
Tehlikeye düşkünlük mü? Belki de.
Daha 52 yaşında...
ENDONEZYA 1979
...bebek bir Endonezya volkanı ateş püskürmeye başlar.
Katia ve Maurice izlemeye gider.
1883'te, atası, Krakatau isimli bir volkan patlamıştı.
Öyle güçlü bir tsunamiye sebep olmuştu ki,
komşu kıyı şeritlerini de süpürerek 36.417 kişiyi öldürmüştü.
Ayrıca bu mercanı deniz tabanından sökmüş
ve bir sömürgeci Hollanda buharlı gemisini karanın iki mil içine atmıştı.
Kül dünyayı dolaşıp, bilim adamlarının ve sanatçıların, özellikle de
gün batımlarını çığlık olarak tanımlayan bir Norveçli ressamı büyüleyen
yoğun gün batımları yaratmıştı.
Ardından volkan denize gömülmüş
ama Anak Krakatau isimli yeni volkan olarak yukarı sıçramıştı.
Tam kumsala vardığımızda volkan püskürdü.
Herkes kaçtı, Katia ile beni adada yalnız bıraktılar.
Her üç ya da dört dakikada bir şahane patlamalar oluyordu.
Sadece ikimiz vardık ve günde 24 saat,
birimizin volkanik bombaları izlemesi gerekiyordu.
Kırmızılar, o yüzden gece uçuş izlerini görmek kolay.
Bize doğru gelen bomba varsa görebiliyorduk
ve son anda, uyuyanı oradan kaldırıyorduk.
Tereddütlüyüz.
Yaklaşalım mı? Yoksa bir tekneye binip kaçalım mı?
Devam etmeye karar verdik.
Çünkü seni yakalayıp yakalamayacağını bilmeden
canavara yaklaşmanın bir zevki var.
Bir volkanın tepesindeki o aşkı
benimle paylaşmayan biriyle yaşayamazdım.
Katia ve Maurice tam bir uyum içinde olmalıdır.
Birinin yaptığı bir hatanın bedeli ikisi için de ağır olabilir.
Ancak Maurice işini Katia olmadan yapamaz.
Katia da Maurice olmadan yapamaz.
Birlikte, hayranlıklarına karşılıksız kalan
volkan için oradalar.
Güçlü sinirleriniz olmalı ve çabuk paniğe kapılmamalısınız.
Diyelim ki eşim yaralandı.
Ölmedi ama yaralandı. Yapabileceğim hiçbir şey yok.
Ölürken yanında olurum ve hiçbir şey yapamam.
Bu korkunç.
Katia ve Maurice bu taşların onlardan çok daha uzun yaşayacağını biliyor.
Dindar değiller.
"Biz bilim insanıyız" diyorlar.
"Kısacık bir ömrümüz var, sonra toprağa döneceğiz."
Kendi kısacık ömründe Katia'nın hayali volkanla
yaşlanmak, incelenmedik taş bırakmamak.
Henüz gerçekleştirmediğiniz bir hayaliniz var mı?
Evet, bir sürü var. Görmediğim bütün patlamalar!
Maurice ateşe yaklaşmak için yanıyor, ne olursa olsun.
Şöyle yazmış...
Belki de bu volkanik canavarlarla uğraşmak için belirli bir
varoluş felsefesine ihtiyacınız vardır. Benimki basit.
Yoğun ve kısa bir hayatı monoton, uzun bir hayata tercih ederim.
Volkanik şeylerin güzelliğinde bir ölüm pervasızlığı varoluşu.
Çocukluğumdan beri hayalini kurduğum çok ciddi bir planım var,
kanoyla bir lav akıntısına kapılmak, 15 kilometre falan yeter.
Yapılabilir, burada, Hawaii'de yapacağız
ve gerçekleşmesi için canla başla çalışıyorum.
Kano, titanyum alaşımlı bir katmana
ve altında yalıtıcı tuğlalara sahip bir Gemini kapsülü gibi olacak
Bir helikopter, kapsülü lava bırakacak
ve bu nehirden, denize kadar gideceğiz.
Maurice, bu planı 1971'de Endonezya'ya ilk seyahatleri sırasında
yaşadıkları başka bir tekne macerasından alıyor.
Burada dünyadaki en büyük sülfürik asit rezervini inceliyorlar.
Asit gölüne botla açılma fikrimiz vardı.
Daha önce hiç yapılmadığı için bana eğlenceli geldi.
Katia buna kesinlikle karşıydı. O bir jeokimya uzmanı.
Michel Wolff ve ben, kimyagerler olarak katılmayı reddettik.
Riskleri fazla iyi biliyorduk. Sonuçta o konsantre asitti!
Sonunda asit gölüne açılanlar,
ihmalkâr jeologlar oldu.
Bit pazarından 100 Frank'a şişme bot almıştık.
İkinci el bir bottu. Yeni alacak halimiz yoktu ya.
O kadar da aptal değiliz.
Endişeli değildik.
Belki de başta endişeliydik ama çok heyecan vericiydi.
İnsanların bana yasakladığı şeyleri yapmayı hep sevmişimdir.
Birden, asit çelik kabloyu yer
ve gölün dibindeki numune şişesini yutar.
Bu görev biter.
Ters bir rüzgâr onları kıyıdan uzaklaştırır.
Sonraki üç saat boyunca kıyıya dönmek için mücadele edeceklerdir.
Katia çok kızar.
Amacım felsefi olmak değil ama Nietzsche şöyle demiş,
"Aptal, sebebi dışında her şeyini kaybetmiş kişidir."
Gölün bileşimini incelemek için
bir şişme botta göle mi açıldınız?
Ama asidin ne olduğunu bilen kimyagerler takımı, gitmeyi reddetti.
Sadece düşüncesiz jeologlar gitti. Açılmadan önce içki içtik!
Zamanla Maurice, Maurice Krafft efsanesini geliştirir.
Size Volkan Şeytanı diyorlar.
Evet, boynuzlarım var.
Bu en güzel doğa olayı, en büyük doğa gösterisi.
Kıyaslandığında, açık deniz berbat kalır!
Ve birlikte, o ve Katia kendilerini oynamakta ustalaşırlar.
Son 20 yılda kaç tane volkan gözlemlediniz?
Katia 170 tane gördü, ben 150 tane.
O benden 20 tane fazla gördü. Bu ilişkimizde bir sorun.
İnsanlar ikinizin çok volkanik olduğunu söylüyor!
Ben film yapımcısı değilim. Ben gezgin bir volkanoloğum,
gezebilmek için film yapmaya zorlanıyorum.
Maurice'in sözlerine rağmen, kayıtlar aksini söylüyor.
Örneğin, işlerinin yorucu olduğunu nasıl gösteriyorlar?
Böyle olabilir mi?
Yoksa böyle mi?
Uçuruma nasıl bakılacağını nasıl gösteriyorlar?
Belki de böyle.
Jeolojik ölçeği nasıl gösteriyorlar?
Böyle görüntülerle mi?
Peki ama bu ne?
Neden bu anı kısıtlı filmlerine kaydettiler?
Bu ne ya da kim içindi?
Şimdi yine, Katia ve Maurice fotoğraflarını ve videolarını
kitaplara ve filmlere dönüştürmek için Alsas'a dönmek zorunda.
Burada, onlar insan dünyasının sakinleri.
İşte, başlıyor!
Volkanları göremediğimde, burnumda tütüyorlar.
Ben de evde kendi minik volkanlarımı yapıyorum.
"Mutlu musun?" diye sorarsanız, hiç değilim.
Çünkü bu dünya iyi yapılmamış.
Eğer taş yiyebilsem,
volkanların üstünde kalır ve hiç aşağı inmezdim.
Artık dünyayı tüm o sıradanlıklarıyla görmüyoruz.
Hep kraterlerde olmak isterdim, onları bencilce seyre dalmak için.
Eve, volkana dönebilmek için, faturaları ödemeleri gerek.
Katia görselleri listeliyor,
kitapları yazıyor ve lojistiği sağlıyor.
Maurice konferanslara gidiyor, televizyona çıkıyor,
lav kanosu gezisini boşu boşuna planlamaya çalışıyor.
Erimiş lav akıntısında kanoyla yüzmek istiyorum. Katia istemiyor.
Yola çıktığım anda son fotoğrafımı çekeceğini söyledi.
Ayrıca filmlerini düzenliyor.
Bir volkanda, insan kendini bu engelle kıyaslayabilir
ve aynı zamanda bu sorunlu dünyamızda gereken
iç bilgeliği bulabilir.
Biz bu görüntülerin keyfini çıkarırken,
dünya çağında otuz volkan patlıyor. Sizi bekliyorlar.
Top girdi.
VOLKAN
Tehlike.
Tehlike. Tehlike.
Birleşik Devletler'de volkanolog Harry Glicken
17 Mayıs 1980'de St. Helens Dağı'nın bu fotoğrafını çekiyor.
Şimdi görecekleriniz ise burada ertesi gün olacakların
en iyi bilinen görselleri.
Pasifik yaz saatine göre sekiz saat, 32 dakika, 11,4 saniye sonra başlayacak.
Burada bir patlama söz konusu. Büyük bir heyelan geliyor.
Pekâlâ, gördük çocuklar. Bütün kuzeybatı bölümü.
Vancouver! Vancouver! Patlıyor! Patlıyor!
Beyler, kampçı ve benim güneyimde
park etmiş olan araba kapandı.
Bana da vuracak.
Elli üç kilometre doğuda, Adams Dağı'nda
bir yürüyüşçü bu fotoğrafları çekmiş.
Elli altı kilometre kuzeybatıda, bu fotoğraf çekilmiş.
Daha uzakta, 8 milimetrelik bir kamera bunu kaydetmiş.
Maurice ve Katia'ya gelince,
bu patlamada video ya da fotoğraf çekmediler
çünkü ne gördüler ne de duydular.
ST. HELENS SPIRIT GÖLÜ
Televizyonu açtım ve bir muhabirin
St. Helens'teki dev patlama hakkında konuştuğunu duydum.
Katia'ya dedim ki, "Bak, patlamaları kaçırdık, buna inanamıyorum!"
Kana susamış haldeydim.
Küller bölgeye inerken, Katia ve Maurice gelir.
ST. HELENS DAĞI SPIRIT GÖLÜ
Katia ve Maurice küllerin içinde üç ay geçirecek,
gözleyecek, fotoğraflayacak, bu gücü inceleyecekler.
Ve yavaş yavaş, onlar ve araştırmacı arkadaşları
olayın daha net bir resmini çizecekler ve 2.8 kilometreküp gibi sayılar bulacaklar,
patlamada dağın fırlattığı kayaç miktarı.
Yirmi beş bin, patlamanın, Birleşik Devletler'in
Hiroshima'ya attığı türden atom bombalarıyla ölçüldüğünde
ortaya çıkan gücü.
Elli yedi, resmi ölüm sayısı.
Bir noktada David Johnston'ın erimiş kasetlerini bulacaklar.
St. Helens'te ölen iki volkanologdan biri
çok eski bir dostumuz olan David Johnston'dı.
Volkanın on kilometre kuzeyindeymiş.
Patlamanın darbesine maruz kalmış.
Hemen önce telsize şöyle söylemiş, "Vancouver, Vancouver, patlıyor!"
Zavallı adamı hiç bulamadık. Patlamanın etkisiyle sürüklenmiş.
Neden bu kadar tehlikeli bir yerdeydi?
Patlamanın volkanın kuzeyine gitmesini bekliyorduk,
ama yedi ya da sekiz kilometreden öteye gitmeyeceğini düşündük.
Halbuki o 30 kilometreye çıktı.
Patlamadan sonra ne keşfederlerse keşfetsinler,
öncesindeki en kritik ölçümleri
nasıl yapacaklarını anlamaya yaklaşamazlar.
Bir patlamanın yoğunluğunu ve “tetikleyici” dediğimiz şeyi
nasıl tahmin edeceğimizi bilmiyoruz.
Yani, patlamanın gerçekten başladığı,
magmanın kararsız hâle geldiği o kesin anı.
Bunu ölçemiyoruz. Birdenbire başlıyor.
O andan itibaren, hayatlarını bu tür volkana adayacaklardır.
Gri volkan. Katil volkan.
Daha çok ilgimi çekiyor çünkü daha az biliniyorlar,
daha tehlikeliler, erişmek çok daha zor.
Fitili ateşlenmiş bomba gibiler ama fitilin uzunluğu bilinmiyor.
Otuz ya da 40 kilometre yükseğe çıkan kül bulutlarınız
ve saatte 1000 kilometre hızla giden piroklastik dalgalanmalarınız var
ve 40 kilometreye kadar çevredeki her şeyi yok ediyor.
Gri volkanlar katil olabilir
ama külleri dünyanın en verimli toprağını ortaya çıkarıyor,
bu devasa turpta da görüldüğü gibi.
Levhalar ayrılınca ortaya çıkan kırmızı volkanların aksine,
griler plakalar çarpıştığında oluşur, basınç ve ısının oluşmasına
ve felakete yol açan bir boşalmaya kadar birikmesine neden olurlar.
Bu tür patlamaların en ünlüleri arasında 79 yılındaki Vezüv,
1815'teki Tambora ve 1902'deki Pelée sayılabilir.
İşte nispeten küçük olan, 1982'deki Galunggung patlaması.
Ve bu da 1883'teki Una-Una patlaması.
Dünyadaki 350 volkanolog arasında yalnızca 50 tanesi patlayan volkanlar,
gri olanlar, yani öldürenler konusunda uzmanlaşıyor ve ben de onlardan biriyim.
NİSAN - MAYIS - HAZİRAN
TEMMUZ - AĞUSTOS - EYLÜL
Her volkanik patlamadan önce,
hasta bir insan gibi, volkana bir titreme gelir.
Yükselen magmadan ötürü toprak sarsılır.
Ayrıca bir apse oluşuyor gibi şişer.
Yamaçlar daha dikleşir, kraterler büyür.
Ayrıca volkanın nefesi de değişir.
Tıkanmaya başlar.
Volkanik gazların bileşimi değişir
ve sanki ateşi varmış gibi ısısı giderek artar.
Patlamadan önce bazı belirtiler olabilir
ama kesin bir şey söylenemez. Zamanlamasını bilmenin bir yolu yoktur.
Ve insan dünyasında zamanlama her şeydir.
1884'te zaman Dünya'nın vahşi ritimleri yerine, makinelere göre ayarlandı.
Zaman artık Güneş, Ay ya da yıldızlarla belirtilmiyor,
Dünya'dan koparılan mineralleri taşıyan vagonları
koordine etmek için üretilmiş aralıklara güveniliyordu.
BAŞLANGIÇ MERİDYENİ DOĞU - BATI BOYLAMLARI
Britanya İmparatorluğu tarafından benimsenen bu yeni demiryolu zamanı
hemen dünyayı planladı.
Ama bir volkanı planlayamazsınız.
Fitilin uzunluğu hiç bilinmez.
Bir patlama bölgesine giden volkanolog,
bir çeşit Rus Ruleti mi oynuyordur?
Sadece kendi hayatını tehlikeye attığı sürece sorun yok.
Ama yetkililer ne yapılacağını sorunca,
eğer şüpheye düştüysem, tahliye edilmesini söylüyorum.
Bu, Kolombiya'nın And Dağları'nda bulunan gri volkan Nevado del Ruiz'in haritası.
Patlarsa yaratacağı tehdit gösteriliyor ve Kolombiyalı yer bilimcilerin
yetkililere bildirdiği üzere, bunun olacağına dair her işaret var.
7 Ekim 1985'te sunulan bu rapor,
yüzde yüz çamur seli oluşma ihtimali olduğunu,
Armero ve çevre kasabaları büyük tehlikeye atacağını söylüyor.
Katia ve Maurice, uyarı sistemleri
ve tahliye planları isteyen bir koronun parçası.
Ne olacağını biliyorlar.
Ancak karar mercileri bu planları çok maliyetli buluyor.
14 Kasım 1985'te, bu görüntüler bütün dünyaya yayıldı.
Volkan önceki gün patlamış,
çamur seli, gecenin geç saatlerinde halk uyurken köyleri yutmuştu.
Katia, Maurice Fransa'da son filmlerini tanıtmak üzere
bir konferans turnesindeyken gelir.
Resmi ölü sayısı 22.000'e yükselir.
Sonra da 23.000'e.
Bazı raporlarda 25.000 yazar.
Kesin sayı bilinmiyor.
Kurtulanlar daha sonra şöyle anlatacaktır...
Nehrin yukarısına, dağa doğru baktım ve çok fazla çamur gördüm.
Sonra bana çarptı ve üstümü kapladı.
İnsanlar kaçışıyor, ağlıyordu.
"Oğlum sürüklendi, karım sürüklendi."
"Sadece ben kaldım" ya da "Sadece ikimiz kaldık."
Kol, ayak ve baş parçaları bulduk.
Aramaya geldiğimiz aileyi bulamadık.
Katia, muhtemelen o anda volkanların yaratıcı güçleri hakkında
konferans vermekte olan Maurice'i özler.
İlk kez, hayatının amacını sorgular.
Böyle sorunlar yaşandığında, yani yok olan köyler,
felakete uğramış insanlar olduğunda iş çok zorlaşıyor.
O zaman kendimize volkanolog demeye utanıyoruz.
On sekizinci ve 19. yüzyıllarda, çok kurban verilen
çok büyük felaketler olmuş ve çoğunlukla bilgi eksikliğinden.
Ama 20. yüzyılda herkes bilgi sahibiyken bu nasıl olabiliyor?
Boğazıma bir yumru oturdu sanki.
13 Kasım 1985'te Ruiz, Kolombiya'da 22.000 kişi öldü.
Sırf yetkililer volkanologlara inanmadığı için.
Katia ve Maurice, hayatlarını Dünya'nın kalbinin nasıl attığını
ve kanadığını belgeleyerek geçirdi.
Şimdi kendi insan kalplerinin attığını ve kırıldığını hissediyorlar.
Uzun zaman önce, Maurice demiş ki...
İnsanları anlamakta güçlük çekiyorum. Tabii, ben de insanım.
Sürekli onlardan kaçmıyorum.
Ama sürekli volkanların üstünde, insanlardan uzak yaşayarak,
insanları sevmeye başlayacağıma inanıyorum.
Volkanlar yaratmak için yok etmeli
ama bu asi döngünün insanları öldürmesi gerekiyor mu?
Volkanlar doğadaki en güzel şey ama öldürüyorlar.
Hayallerimden biri volkanların artık insanları öldürmemesi.
Armero'da o korkunç çamur seli aşağı indi ve 25.000 kişiyi öldürdü.
İnsanlara tahliye etmeyi öğretseydik bunu önleyebilirdik.
Teknik raporlar volkanlar konusunda
bilgisi olmayan insanlara bir şey ifade etmiyor.
O yüzden bir film yapmak istedik.
Eğer kurbanların hükûmet görsellerini, hasarı, tehlikeyi gösterirsek,
bize inanabilirler, onları belki ikna edebiliriz.
Katia ve Maurice, volkanik tehlikeler üzerine yeni bir film için
en nadir ve en ölümcül güçleri aramaya koyulurlar.
Alaska'daki Augustine Dağı'nda bu görüntüleri çekmeleri
tam bir yıllarını alır.
Piroklastik dalgalanma nedeniyle tehlikeli olacağını biliyorduk.
Ama ilk kez, çok yaklaştık, yaklaşık 50 metre ötedeydik.
Kaynayan bir tencere sütteki sinek gibi oluyorsunuz.
Son derece sessiz bir doğa olayıydı.
Hiç korkutucu değildi.
Büyülenmiştik, bir mıknatıs gibi, giderek yaklaşıyorduk
ve sürekli "Biz deliyiz!" diyorduk.
Bizim için eşsiz bir andı, o yüzden risk alalım dedik!
Kamera kalsın mı koşsun mu karar veremiyor gibi sallanıyor.
Muhtemelen meslektaşları Juergen Kienle,
onları yanan kül bulutundan son anda
çekmek üzere olduğu için.
Bundan birkaç yıl sonra, ölüm ilanları bunu Katia ve Maurice'in
risklerin her zaman en aza indirilmesi gerektiğinde ısrar ettikleri
ama böyle bir yakın plan çalışmasının...
...yapılması gerektiği konusunda kararlı oldukları an olarak aktaracaktır.
Maurice şöyle demiş...
"Volkanik güç karşısında insanlar olarak ne küçük olduğumuza bakın."
"Bizden geriye kalacak olanlar sadece yazabilmemiz,"
"hikâye anlatabilmemiz ve film çekebilmemiz."
Her an ölebilecekken...
...arkanızda ne bırakırsınız?
Bir sürü çok güzel şey gördüm.
Bütün bu deneyimlediklerimle, kendimi 100 yaşından fazla hissediyorum.
O yüzden açıkçası, korkusuzca ilerliyorum.
Böyle yaşamaya devam etmek için her şeyi yapardım.
Maurice ile her şeyi birlikte yapıyoruz. Birbirimiz olmadan çalışamayız.
Önümden yürümesini seviyorum. Boyu benim iki katım olduğundan,
onun gittiği her yere benim de gidebileceğimi biliyorum.
Onu takip ediyorum çünkü eğer ölürse, yanında olmak isterim. Peşindeyim.
Ara sıra ben önde oluyorum.
Jeolojik zamanın muazzamlığı boyunca gezegenin içinde bir dizi kuvvet çarpışır
ve Dünya'yı yeniden şekillendiren bir anı, bir patlamayı tetikler.
Ve insanlığın iki milyon yılı içinde,
aynı yerde, aynı zamanda iki küçük insan doğar
ve aynı şeyi severler.
Bu sevgi bizi Dünya'ya yaklaştırdı.
Merhaba Toto, ben Maurice. Bir patlama için Japonya'ya gidiyoruz.
Salı öğlen saatleri, havaalanındayız.
Unzen'de çok ilgimi çeken bir patlama var.
Martinik'ten dün döndük. Paris'e gelmeyi planlıyorduk
ama bugün Japonya'ya gidiyoruz. Tamam, sevgilerle, görüşürüz.
3 Haziran 1991.
Unzen Dağı, 200 yıllık uykusunun ardından uyanmak üzere.
Dağ mayıstan beri hareketli
ama bugün, Dünya'nın içinde bir şey değişecek.
Hep umuyoruz ama emin olamayız ve hiçbir şey bilmiyoruz.
Yukarıda büyük bloklar var ve aşağı inmeleri gerekiyor ama ne zaman?
Öğleden sonra dördü geçince yağmur başlar.
Kül bir kuzey rüzgârına kapılır.
Bu sefer farklı bir şey vardır.
Sis görüşlerini kapattığından, Katia ve Maurice daha iyi çekim yapmak için
dostları Harry Glicken ile biraz daha yaklaşır.
Bu görüntüyü, kamerasını terk eden bir gazeteci yakaladı.
Bir de patlamadan hemen önceki bu an var.
Katia ve Maurice'in birlikte, bilinen son görüntüsü.
Japon yetkililer, Katia ve Maurice'in arkadaşı Yves'e bu fotoğrafı vermiş.
Külleri Unzen Dağı'nın eteklerindeki
Shimbara Tapınağı'nda dinlenirken.
Dalgalanma bölgesinin yakınında, yeryüzündeki işaretler
Katia ve Maurice'in yan yana olduğunu gösteriyormuş.
İki eşya kurtarılmış. Bir kamera ve bir saat,
akreple yelkovanı ebediyen 16.18'de durmuş.
Doğu Çin Denizi'nin hemen üzerinde Pinatubo Dağı titriyor.
Bir hafta içinde, Filipinler'in daha önce hiç görmediği
görkemde bir volkanik patlama yaşayacak.
Elli sekiz bin insan tahliye edilecek.
Katia ve Maurice'in volkanların anlaşılması için yaptıkları
film sayesinde yetkililer işaretleri ciddiye alacak.
Dünyanın diğer ucunda, Fransa-Almanya sınırında,
Vosges ve Ren fay hatları uyuyan dünyanın altında hafifçe kıpırdanmaktadır.
Katia, ben ve volkanlar,
bu bir aşk hikâyesi.
Kesin olan şey şu ki,
biz başka türlü yaşamayı düşünemeyiz.
3 HAZİRAN 1991'DE UNZEN DAĞI'NDA ÖLEN 43 KİŞİYE ADANMIŞTIR.
Alt yazı çevirmeni: Ece Bozcali